خوش آمدید

سیستم عامل یا به انگلیسی Operating System، که با مخفف OS نیز شناخته می شود، یک واسط نرم افزاری بین سخت افزار و برنامه های قابل اجرا برروی آن است. اصطلاحاً سیستم عامل به مجموعه نرم افزارهایی گفته می شود که منابع یک سیستم را مدیریت می کنند. این سخت افزار می تواند شامل یک کامپیوتر، گوشی تلفن همراه یا حتی یک تجهیز صنعتی مانند PLC باشد که قابل برنامه ریزی است. اما در وظایف اصلی یک سیستم عامل، می توان گفت که آن نقش اصلی اش در هدایت و اجرای برنامه های کاربردی در محیط سخت افزار است و کنترل بر روی روند و ترتیب اجرای این برنامه ها توسط سیستم عامل انجام می شود.

سیستم عامل (OS) چیست؟

سیستم عامل یا Operating System به عنوان مجموعه ای از نرم افزارهایی که به مدیریت منابع سخت افزاری یک سیستم می پردازد، تعریف می شود. این سیستم عامل به عنوان بستری نرم افزاری و عملیاتی عمل می کند و اجرای برنامه های جانبی در محیط سخت افزاری، به وجود سیستم عامل وابسته است. از این جهت، نرم افزارها، اپلیکیشن ها و برنامه های اجرایی بر اساس سیستم عامل خاصی نوشته و در صورت نصب در محیط همان سیستم عامل، به درستی اجرا می شوند. این ویژگی، نوشتن برنامه های کاربردی را که تنوع بسیار زیادی دارند، قابلیت بالاتر و آسان تر می سازد. با توجه به اینکه تنوع سیستم عامل ها کمتر است، از یک سیستم عامل، می توان برای اجرای هزاران نرم افزار مختلف استفاده کرد. در ادامه این مقاله، به تقسیم بندی انواع سیستم عامل ها، انواع آن ها برای سخت افزارهای مختلف و توضیح مختصری درباره هرکدام از آنها خواهیم پرداخت.

انواع سیستم عامل

با توجه به سخت افزار مورد استفاده، سیستم عامل ها به چهار دسته اصلی تقسیم می شوند:

سیستم عامل کامپیوتر

این دسته از سیستم عامل ها، برای اجرای نرم افزارها و برنامه های خاص کامپیوتر طراحی شده اند و به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند. شرکت های بزرگی مانند مایکروسافت و اپل سعی کرده اند تا این سیستم عامل ها را توسعه داده و ارائه دهند که گاهاً اجرای نرم افزارها و حتی سخت افزارهای لازم برای این سیستم عامل ها، انحصاری است و به طور خاص فقط برای همان سیستم عامل خاص طراحی شده اند.

سیستم عامل موبایل

به علت استفاده از سخت افزارهای اختصاصی تولیدی توسط شرکت سازنده، گوشی های موبایل ممکن است دارای سیستم عامل انحصاری خود باشند. سیستم عامل (OS) در گوشی های موبایل، مسئول اجرای اپلیکیشن ها و مدیریت برنامه ها و فایل ها است. اپلیکیشن های منحصر به فرد برای هر سیستم عامل برای گوشی های تلفن همراه موجود است، با این حال ممکن است نسخه های مختلف برای یک نرم افزار یا اپلیکیشن خاص برای سیستم عامل های مختلف ارائه شود.

سیستم عامل سخت افزارهای شبکه

بعضی از دستگاه های مخصوص شبکه مانند روترها، میکسرها، سوئیچ ها و سایر تجهیزات، دارای سیستم عامل اختصاصی خود هستند؛ به عبارت دیگر برای عملکرد صحیح این انواع سخت افزارها، نیاز است که سیستم عامل مخصوص آن تجهیزات نصب شود. برخی از شرکت های تولیدکننده تجهیزات شبکه مانند سیسکو و میکروتیک، علاوه بر سخت افزارهای خود، سیستم عامل های اختصاصی خود را نیز ارائه می دهند.

سیستم عامل صنعتی

این نوع سیستم عامل ها به صورت بی درنگ یا فوری نیز شناخته می شوند و در صنایع برای کنترل کننده های هوشمند و مدارهای فرمان خودکار به کار می روند. تجهیزات صنعتی مثل کنترل کننده ها، PLC ها، PLR ها و سایر دستگاه ها، برای برنامه ریزی و اجرای دستورات نیازمند به سیستم عامل هستند که بیشتر اوقات به صورت اختصاصی توسط شرکت های سازنده برای آن تجهیزات فراهم می شود. سیستم عامل های خصوصی برای رایانه ها هم، بر اساس تعداد پردازنده های مورد استفاده برای اجرای آنها، به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:

سیستم عامل های تک پردازنده

در این نوع، که بسیاری از سیستم عامل های فعلی به این دسته تعلق دارند، سیستم عامل فقط بر روی یک پردازنده نصب می شود و اجرای برنامه های دیگر نیز تحت نظارت همین سیستم عامل و بر روی همان پردازنده مرکزی انجام خواهد شد.

سیستم عامل های توزیع شده یا چند پردازنده

در این الگو، که اغلب در شبکه های کامپیوتری مورد استفاده قرار می گیرد، سیستم عامل بر روی چندین پردازنده موجود در انواع کامپیوترها نصب می شود و یک کامپیوتر مرکزی همچنین مسئولیت نمایش نتایج پردازش را بر عهده دارد.

جمع بندی

در این متن، اهمیت سیستم عامل ها برای عملکرد صحیح دستگاه های الکترونیکی مختلف بیان شده است. از کامپیوترها و لپ تاپ ها تا گوشی های موبایل و تجهیزات شبکه، هر دستگاه به یک سیستم عامل مناسب نیاز دارد تا به درستی کار کند. نوع سیستم عامل انتخابی نقش اساسی در عملکرد و بهره وری دستگاه ها دارد و برنامه ریزی صحیح آن تاثیر مستقیمی بر تجربه کاربری افراد دارد. از این رو، اهمیت آشنایی با انواع سیستم عامل ها و انتخاب مناسب ترین نسخه برای نیازهای خاص خود، برای کاربران بسیار مهم است تا به بهره وری و کارایی بیشتر از دستگاه های خود دست یابند.